کد خبر : 361
تاریخ انتشار : پنج‌شنبه 22 نوامبر 2018 - 0:23

چالشها و فرصت های آتی روابط ترکیه عربستان

چالشها و فرصت های آتی روابط ترکیه عربستان
دکتر رضا صولت کارشناس مسائل ترکیه مرکز بین الملی مطالعات صلح – IPSC مهمترین چالشها و فرصت های آتی روابط دو کشور ؛

موضوع کنسولگری عربستان به هر دو کشور فرصت بازبینی در متن روابط خود را می دهد، رابطه فعلی آنکارا و ریاض تخاصم رقابتی است. حال آنکه رابطه ترکیه و ایران تعامل رقابتی می باشد، در ترکیه در طی یک هفته اخیر سه بار اجلاس مهمی برگزار شد ،که یکی از آنها در خصوص فرودگاه جدید استانبول هم بود ، این نشان می دهد این کشور داری سیاست خارجی پرواکتیو می باشد ، ترکیه سرمایه گذاری زیادی در قطر انجام داده است و قطر هم سه سال دیگر میزبان جام جهانی فوتبال است ، یعنی امنیت و تعامل مولفه اول این منطقه باید باشد. قطر ناچار است بواسطه ترکیه زمینه سازش خود را برای ایجاد ثبات در پیرامون خود فراهم کند  و در این خصوص باید مشکلات خود را با عربستان حل نماید.

در واقع بازبینی روابط مجدد آنکارا و ریاض در وهله اول از اتفاقات کنسولگری عربستان در استانبول می گذرد سپس دوحه با دیپلماسی فعالانه خود نقش مهم و کلیدی در آینده روابط ترکیه و عربستان دارد. از طرفی شورای همکاری خلیج فارس نیز بسیار حائز اهمیت است و ترکیه از چند سال پیش روابط گسترده ای با آنها را اغاز کرده است. از طرفی باید گفت ترکیه جدید  حاصل یک تفکر ژئوپلیتیک جدید است و دیگر نمی‌توان فقط تغییرات تکنیکی در سیاست خارجی ترکیه را با ملاحظات ایدئولوژیکی یا نگرانی‌های امنیتی بررسی نمود. پس علاوه بر اینکه الگوی اخوانی ترکیه بیشتر در زمین عربستان بازی می کند و تضاد ایدئولوژیک زیادی را سبب می شود،آینده ترکیه با چشم انداز تا سال ۲۰۲۳ محیط کمتر تنش و کم کردن از هزینه های ترکیه در خاورمیانه را می طلبد، دریای مدیترانه شاهرگ حیاتی برای ترکیه محسوب می شود. مهمترین دلیل برای ترکیه از دوستی با اسد تا دشمن با وی بر سر تغییر محیط ژئوپلیتیک سوریه پس از سقوط صدام حسین در عراق بود ،این تغییر محیطی سبب دسترسی اسان بازیگران منطقه ای و فرامنطقه ای به دریای مدیترانه از جغرافیای عراق و سوریه شد هم ارزشهای اساسی ترکیه در مدیترانه مورد تهدید قرار گرفت و هم اینکه دسترسی ترکیه به خاورمیانه سخت تر شد. تحت این شرایط آنکارا رویکردهای ایدئولوژیکی خود در سیاست خارجی را بیشتر کرد و درحد فاصل رهیافت های رئالیستی_لیبرالیستی قرار گرفت ، پس به نظر من آینده سوریه ، بشار اسد، فرقه ها و گروههای موجود در مرز بین ترکیه و سوریهترکیه و عراق و همچنین آینده مدیترانه و کریدورهای موجود نفت ،گاز و راه اهن که ترکیه در مدیترانه و مابین قبرس و سوریه سناریوهای زیادی را بر ان طراحی کرده اند با توجه به رهیافت های موجود در سیاست خارجی ترکیه از مهمترین چالش های ترکیه و عربستان بصورت مستقیم و غیرمستقیم می تواند قلمداد شود.

چشم انداز و سنارویهای آتی روابط دو کشور

ترکیه تا قبل از حادثه یازده سپتامبر و به دنبال ان جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ و همچنین تا قبل از آغاز بهار عربی خصوصیات داخلی برخی رژیم های منطقه و خصوصا موضوع حقوق بشر را نادیده می گرفت و در عوض روی روابط تجاری تاکید داشت، اما ظهور جنبش های ازادی خواه در کشورهای عربی در سال ۲۰۱۰منجر به پررنگ شدن ملاحظات ایدئولوژیک بر تعاملات اقتصادی آنکارا در خصوص برخی کشورهای عربی شد حتی به واسطه این بازبینی شریک استراتژیک خود سوریه را از دست دادو با عربستان نیز دچار برخورد منافع متعارض شد. ترکیه علیرغم ورود هویتی و ایفای نقش فعال در فلسطین ،سیاستی را دنبال نکرده است که در مقابل جناح شیعه قرار گیرد، تا قبل از بهار عربی، آنکارا و ریاض رقابتی با همدیگر نداشتند و در درون این تحولات چالش بزرگی بوجود آمد ترکیه الگوی یک دولت اخوانی را در نظر داشت و عربستان از الگوی اسلامگرایان سلفی استفاده می کرد، درست است که دمشق جایی است که ترکیه همان موضعی را اتخاذ می کند که عربستان اتخاذ کرده است ولی سوریه برای ترکیه دارای اهمیت فوق العاده ژئوپلیتیک است، کودتای نافرجام ۲۰۱۵ در ترکیه ، قطر، و قتل خاشقچی رابطه دو کشور را بیشتر وارد صدمه کرد و ضربه بر امنیت سیاسی ،اطلاعاتی ، اقتصادی و سرمایه گذاری  ترکیه وارد ساخت هر چند با ارائه استفاده از تئوری  دیپلماسی عمومی و اداره مربوط بر ان ترکیه موفق شد ان بحران را برای خود به فرصت تبدیل کند، این موضوع در کنار بحران قطر ،یمن و… در دو سطح منطقه ای و فرا منطقه ای به شرطی  امکان بازبینی در روبط دو کشور را می دهد که امریکا بعنوان یک متغیر اصلی وارد روابط آنکارا و ریاض شود ،که احتمال آن هم زیاد است، یعنی ترکیه که به گواه تاریخ برای تنظیم و تدوین سیاست های خود به فضای عمومی بین المللی همیشه ترغیب داشته است ، این بار نیز هرگونه اقدام بعدی و سناریوهای احتمالی خود را نیز در راستای کشاندن موضوعات داخلی به فضای جهانی واکاوی خواهد کرد. این امر به آنکارا امکان می دهد بازیگران فرامنطقه ای را با خود همراه سازد ، هرچند الان شاهد هستیم رویدادهای کنسولگری عربستان به حوزه عمومی بین المللی و جهانشمول کشیده شده است.

واژگان کلیدی: روابط، ترکیه، عربستان، رضا صولت،ریاض و آنکارا ،

ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.